„De Minimis" w Dotacjach – Limit 300 tys. EUR, Jak Liczyć i Nie Przekroczyć
Pomoc de minimis to forma wsparcia publicznego dla przedsiębiorców, która w 2026 roku wynosi maksymalnie 300 000 EUR na jedną firmę w ciągu trzech lat. Od 2024 roku zmienił się nie tylko limit (wcześniej 200 tys. EUR), ale przede wszystkim sposób liczenia trzyletniego okresu rozliczeniowego, co wymaga nowego podejścia do planowania aplikacji o dotacje.
Czym jest pomoc de minimis i dlaczego ma znaczenie dla Twojej firmy
Pomoc de minimis to wsparcie publiczne, które nie wymaga notyfikacji do Komisji Europejskiej, ponieważ jego wartość jest uznawana za tak małą, że nie zakłóca konkurencji na rynku wewnętrznym UE.
Nazwa pochodzi z łacińskiej zasady „de minimis non curat lex” (prawo nie troszczy się o drobiazgi). W praktyce oznacza to uproszczoną procedurę uzyskania dotacji, zwolnień podatkowych czy gwarancji bez długotrwałych procesów zatwierdzania przez Brukselę.
Dla przedsiębiorcy pomoc de minimis może przybierać różne formy: bezpośrednie dotacje na rozwój firmy, ulgi podatkowe, preferencyjne pożyczki, zwolnienia ze składek ZUS czy gwarancje bankowe. Większość programów dotacyjnych dla MŚP w Polsce (np. PARP, fundusze regionalne) działa właśnie w tym reżimie.
Aktualny limit pomocy de minimis w 2026 roku
Od 1 stycznia 2024 roku obowiązuje nowe rozporządzenie Komisji (UE) 2023/2831, które ustanowiło jednolity limit pomocy de minimis na poziomie 300 000 EUR brutto dla wszystkich przedsiębiorców w okresie trzech lat. To istotny wzrost z poprzedniego limitu 200 000 EUR, który obowiązywał przez ostatnie kilkanaście lat.
Ważna zmiana dotyczy również firm transportowych: wcześniej podmioty działające w transporcie drogowym towarów miały obniżony limit 100 000 EUR, teraz również mogą korzystać z pełnych 300 000 EUR. Dodatkowo, pomoc de minimis można już przeznaczać na zakup pojazdów wykorzystywanych do transportu drogowego towarów bez wcześniejszych ograniczeń.
Jak prawidłowo liczyć trzyletni okres rozliczeniowy
Zmiana zasad od 2024 roku
Najważniejsza zmiana proceduralna dotyczy sposobu liczenia trzyletniego okresu. Do końca 2023 roku limit liczono jako bieżący rok podatkowy plus dwa poprzednie lata podatkowe. Od 1 stycznia 2024 roku obowiązuje nowy system: trzy pełne minione lata liczone wstecz od daty udzielenia kolejnej pomocy.
Przykład praktycznego obliczenia okresu
Jeśli wnioskujesz o dotację 15 marca 2026 roku, musisz zsumować całą pomoc de minimis otrzymaną w okresie od 15 marca 2023 do 15 marca 2026 włącznie. Nie patrzysz już na lata kalendarzowe czy podatkowe (2024, 2025, 2026), tylko cofasz się dokładnie trzy lata wstecz od dnia złożenia wniosku. To oznacza, że każda kolejna aplikacja wymaga przeliczeń na nowo, a limit „przesuwa się” wraz z upływem czasu.
Brutto ekwiwalent dotacji (BED) – co to takiego i jak go liczyć
Limity pomocy de minimis nie zawsze równają się kwocie, którą faktycznie otrzymujesz na konto. Urzędy liczą wartość wsparcia według brutto ekwiwalentu dotacji (BED), czyli rzeczywistej korzyści ekonomicznej, jaką uzyskuje przedsiębiorca.
W przypadku bezpośredniej dotacji pieniężnej sprawa jest prosta: otrzymałeś 50 000 EUR dotacji – zużyłeś 50 000 EUR z limitu. Problem pojawia się przy innych formach pomocy. Na przykład przy gwarancjach bankowych BED oblicza się według wzoru uwzględniającego kwotę gwarancji i okres jej obowiązywania. Gwarancja o wartości 500 000 zł udzielona na 12 miesięcy może oznaczać pomoc de minimis w wysokości około 3 200 EUR, a przy dwóch latach obowiązywania około 6 400 EUR.
Jeśli otrzymujesz preferencyjną pożyczkę z oprocentowaniem niższym niż rynkowe, za pomoc de minimis uznaje się różnicę między rynkową stopą procentową a tą faktycznie stosowaną. Kalkulatory do obliczania BED dla różnych form pomocy udostępnia m.in. Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej.
Jak sprawdzić aktualny stan wykorzystania limitu
Od momentu wejścia w życie nowych przepisów istnieje centralny rejestr pomocy de minimis prowadzony przez Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów.
System SUDOP (System Udostępniania Danych o Pomocy Publicznej) dostępny pod adresem: https://sudop.uokik.gov.pl/home
Zawiera pełne informacje o pomocy de minimis przyznanej przez wszystkie organy w Polsce.
Rejestr obejmuje dane identyfikacyjne beneficjenta, kwotę pomocy, datę przyznania wsparcia, organ udzielający pomocy oraz formę wsparcia. Przed złożeniem każdego wniosku o kolejną dotację warto zweryfikować swój aktualny stan w systemie SUDOP.
Pamiętaj, że zobowiązany jesteś również do złożenia oświadczenia o otrzymanej wcześniej pomocy de minimis lub o jej nieotrzymaniu w okresie trzech minionych lat.
Konsekwencje przekroczenia limitu 300 tys. EUR
Jeśli łączna wartość pomocy de minimis przekracza 300 000 EUR, organ udzielający wsparcia ma obowiązek odmówić przyznania dotacji we wnioskowanej kwocie. W przypadku gdy przekroczenie zostanie wykryte już po wypłacie środków, beneficjent musi liczyć się z koniecznością zwrotu nadwyżki wraz z odsetkami.
Konsekwencje mogą być jeszcze poważniejsze, jeśli przekroczenie wynikało z podania nieprawdziwych informacji we wniosku lub celowego zatajenia wcześniej otrzymanej pomocy. W takiej sytuacji przedsiębiorca może zostać zobowiązany do zwrotu całej kwoty otrzymanego wsparcia, nie tylko nadwyżki powyżej limitu. Dodatkowo grożą sankcje finansowe w postaci grzywien oraz pozbawienie prawa do ubiegania się o pomoc de minimis przez kolejne trzy lata.
Co istotne, dobrowolny zwrot pomocy de minimis (np. gdy firma zwraca dotację, ponieważ nie wykorzystała jej zgodnie z planem) powoduje zwiększenie dostępnego limitu o zwróconą kwotę. Jeśli jednak zwrot następuje z powodu nieprzestrzegania warunków wykorzystywania pomocy, beneficjent traci tę korzyść i może zostać wykluczony z przyszłych programów.
Przedsiębiorstwa powiązane – pułapka, o której musisz wiedzieć
Limit 300 000 EUR nie zawsze dotyczy tylko Twojej firmy. W przypadku przedsiębiorstw należących do grupy kapitałowej cała pomoc uzyskana przez powiązane podmioty jest sumowana i liczona jako jedna kwota. Oznacza to, że jeśli Twoja firma jest zależna od większej korporacji lub ma spółki-córki, musisz uwzględnić pomoc de minimis otrzymaną przez wszystkie powiązane przedsiębiorstwa.
Definicja przedsiębiorstwa powiązanego wynika z prawa unijnego i obejmuje podmioty, które pozostają ze sobą w relacji udziałowej, osobowej lub kapitałowej umożliwiającej wywieranie dominującego wpływu. Przed złożeniem wniosku o dotację musisz zadeklarować wszystkie powiązania i zsumować pomoc de minimis w całej grupie.
Praktyczne wskazówki jak nie przekroczyć limitu
- Prowadź rejestr otrzymanej pomocy – stwórz prosty arkusz kalkulacyjny, w którym zapiszesz datę otrzymania pomocy, kwotę w EUR, formę pomocy (dotacja, gwarancja, ulga) oraz obliczony BED
- Przeliczaj kwoty na EUR według kursu z dnia udzielenia pomocy – jeśli otrzymujesz wsparcie w złotych, musisz przeliczyć je na EUR według kursu obowiązującego w momencie przyznania pomocy
- Weryfikuj stan w SUDOP przed każdym nowym wnioskiem – dane w centralnym rejestrze są wiążące i powinny być Twoim punktem odniesienia
- Uwzględniaj wszystkie formy wsparcia publicznego – nie tylko dotacje bezpośrednie, ale również refundacje składek ZUS, ulgi podatkowe czy gwarancje
- Zaplanuj harmonogram aplikacji – jeśli zbliżasz się do limitu, rozłóż w czasie kolejne wnioski tak, by „wypadały” z trzyletniego okresu najstarsze transze pomocy
- Zachowaj wszystkie zaświadczenia de minimis – każdy organ przyznający pomoc wydaje zaświadczenie, które dokumentuje kwotę i datę, przechowuj je przez minimum 10 lat
- Konsultuj złożone sytuacje z doradcą – jeśli prowadzisz kilka firm, masz udziały w innych podmiotach lub planujesz fuzję, zasięgnij porady prawnej przed złożeniem wniosku